Chùa Hương

Chùa Hương (cách gọi dân gian) hay Hương Sơn là một quần thể văn hóa – tôn giáo của Việt Nam, gồm hàng chục ngôi chùa thờ Phật, các ngôi đền thờ Thần và các ngôi đình thờ tín ngưỡng nông nghiệp. Trung tâm của cụm đình đền chùa này là chùa Hương (tức chùa Trong) nằm trong động Hương Tích ở hữu ngạn sông Đáy, thuộc xã Hương Sơn, Hà Nội, cách trung tâm Thủ đô khoảng 60 km về phía tây nam. Quần thể Hương Sơn là một trong 21 Khu du lịch Quốc gia của Việt Nam và là Di tích Quốc gia Đặc biệt theo quyết định 2082/QĐ-TTg năm 2017.

Lịch sử

Chùa Hương có lịch sử từ thế kỷ 15, được xây dựng với quy mô chính vào khoảng cuối thế kỷ 17, sau đó bị hủy hoại trong chiến tranh Đông Dương năm 1947 rồi được phục dựng lại từ năm 1989 bởi Hòa thượng Thích Viên Thành dưới sự chỉ dạy của cố Hoà thượng Thích Thanh Chân.

Khi xưa vua Lê Thánh Tông đi tuần thú qua đây lần thứ 2 vào tháng giêng năm Đinh hợi, niên hiệu Quang thuận thứ 8 (1467) đã đóng quân nghỉ lại ở thung lũng này và cho quân lính thổi cơm ăn, vua xem thiên văn thấy vùng này lâm vào địa phận của sao Thiên Trù, (một sao chủ về sự ăn uống và biến động) nên nhân đấy đặt tên là chùa Thiên Trù.

Ba vị Hòa thượng đời vua Lê Thánh Tông 1442 – 1497 đã tìm thấy động Hương Tích và dựng lên thảo am Thiên Trù. Kể từ đó động Hương Tích được gọi là chùa trong, Thiên Trù gọi là chùa ngoài, rồi người ta lấy tên chung cho hai nơi và cả khu vực là chùa Hương hay “Hương Thiên Bảo Sái”.

Sau thời kỳ ba vị Hòa thượng khai sáng, chùa Thiên Trù chùa Hương gián đoạn trụ trì, mãi tới niên hiệu Chính Hòa năm thứ bẩy 1686 của thời vua Lê Trung Hưng. Hòa thượng Trần Đạo Viên Quang, (tương truyền cũng là một quan chức trong triều đình đã treo ấn từ quan để đi tu) mới lại tiếp tục công việc tạo dựng.

Trải qua nhiều đời chư Tổ gây dựng, đến  nửa đầu thế kỷ 20, nơi đây được khách thập phương ngợi ca ví như tòa lâu đài tráng lệ “Biệt chiếm nhất Nam thiên”. Nhưng đáng tiếc ngày 11 tháng 2 năm Đinh Hợi 1947, thực dân Pháp đưa quân vào đây đốt phá, biến Thiên Trù thành đống gạch vụn tro tàn. Năm 1948, giặc lại vào đốt phá lần nữa, rồi năm 1950 quân Pháp lại cho máy bay thả bom khiến cho cao chất ngất mấy tòa cổ sái của Thiên Trù bị san phẳng. Dấu vết xưa của Thiên Trù hiện nay chỉ còn lại vườn Tháp, trong đó có Bảo Tháp Viên Công, một công trình nghệ thuật đất nung của thế kỷ thứ 17 và cây Thiên Thủy Tháp.

Năm 1951, Hoà thượng Thanh Chân đã cho dựng lên từ đồng tro tàn đô nát 6 gian nhà tranh đề có nơi tu hành và nhang khói. Vào năm 1989, dưới sự trụ trì của cố Thượng tọa Thích Viên Thành, Ban xây dựng Chùa Hương đã khởi công tái thiết lại chùa Thiên Trù đến năm 1991 thì khánh thành. Năm 1994, cổng Nam Thiên Môn cũng được hoàn thành, đứng sừng sững giữa núi rừng Hương Sơn. Những năm sau này, tiếp nối Tông phong Hương Tích, Thượng tọa Thích Minh Hiền – trụ trì đời thứ 12- mở mang xây dựng thêm nhiều công trình mới, để đến ngày nay, chúng ta đến đây được chiêm ngưỡng quần thể kiến trúc nguy nga, hoành tráng, rất đẹp.

Kiến trúc

Quần thể chùa Hương có nhiều công trình kiến trúc rải rác trong thung lũng suối Yến và được chia làm bốn khu chính:

Khu Hương – Thiên gồm 08 di tích: động Hương Tích, chùa Thiên Trù, đền Trình Ngũ Nhạc, chùa Giải Oan, đền Cửa Võng, chùa Tiên Sơn, chùa Hinh Bồng, động Đại Binh. Đây là khu vực trung tâm, đặc biệt là chùa Thiên Trù (còn gọi là chùa Ngoài hay chùa Trò, và động Hương Tích (tức chùa Trong hay chùa Chính).

Chùa Ngoài nằm không xa bến Trò nơi khách hành hương đi ngược suối Yến từ bến Đục vào chùa thì xuống đò ở đấy mà lên bộ. Tam quan chùa được cất trên ba khoảng sân rộng lát gạch. Sân thứ ba dựng tháp chuông với ba tầng mái. Đây là một công trình cổ, dáng dấp độc đáo vì lộ hai đầu hồi tam giác trên tầng cao nhất. Tháp chuông này nguyên thủy thuộc chùa làng Cao Mật, tỉnh Hà Đông, năm 1980 được di chuyển về chùa Hương làm tháp chuông. Còn chùa Trong không phải là một công trình nhân tạo mà là một động đá thiên nhiên. Ở lối xuống hang có cổng lớn, trán cổng ghi 4 chữ Hương Tích động môn. Qua cổng là con dốc dài, lối đi xây thành 120 bậc lát đá. Vách động có năm chữ Hán 南天第一峝 (Nam thiên đệ nhất động) khắc năm 1770, là bút tích của Tĩnh Đô Vương Trịnh Sâm (1739-1782). Ngoài ra động còn có một số bia và thi văn tạc trên vách đá.

Khu Thanh Hương gồm 02 di tích: chùa Thanh Sơn, động Hương Đài.

Khu Long Vân gồm 04 di tích: chùa Long Vân, động Long Vân, động Cây Khế, hang Thánh Hóa.

Khu Tuyết Sơn gồm 04 di tích: chùa Bảo Đài, động Ngọc Long, chùa Ngư Trì (chùa Cá), đền Trình Phú Yên.

Hội chùa Hương

Lễ hội chùa Hương hay Trẩy hội chùa Hương là một lễ hội của Việt Nam, được xem hành trình về một miền đất Phật – nơi Quan Thế Âm Bồ Tát ứng hiện tu hành. Đây là một lễ hội lớn về số lượng các phật tử tham gia hành hương.

Ngày mồng sáu tháng giêng là khai hội. Lễ hội thường kéo dài đến hạ tuần tháng 3 âm lịch. Vào dịp lễ hàng triệu phật tử cùng du khách khắp bốn phương lại nô nức trẩy hội chùa Hương. Hành trình về một miền đất Phật – nơi Bồ Tát Quan Thế Âm ứng hiện tu hành.

Đỉnh cao của lễ hội là từ sau Tết Nguyên Đán đến tháng Hai âm lịch. Lễ hội chùa Hương trong phần lễ thực hiện rất đơn giản. Trước ngày mở hội một ngày, tất cả các đền, chùa, đình, miếu đều khói hương nghi ngút.

Ở trong chùa Trong có lễ dâng hương, gồm hương, hoa, đèn, nến, hoa quả và thức ăn chay. Lúc cúng có hai tăng ni mặc áo cà sa mang đồ lễ chay đàn rồi mới tiến dùng đồ lễ lên ban thờ. Từ ngày mở hội cho đến hết hội, chỉ thỉnh thoảng mới có sư ở các chùa trên đến gõ mõ tụng kinh chừng nửa giờ tại các chùa, miếu, đền. Còn hương khói thì không bao giờ dứt. Về phần lễ có nghiêng về “thiền”. Nhưng ở chùa ngoài lại thờ các vị sơn thần thượng đẳng với đủ màu sắc của đạo giáo. Đền Cửa Võng là “chân long linh từ” thờ bà chúa Thượng Ngàn, là người cai quản cả vùng rừng núi xung quanh với cái tên là “tì nữ tuý Hồng” của sơn thần tối cao. Chùa Bắc Đài, chùa Tuyết Sơn, chùa Cả và đình Quân thờ ngũ hổ và tín ngưỡng cá thần.

Như vậy, phần lễ là toàn thể hệ thống tín ngưỡng gần như là cả một tổng thể tôn giáo ở Việt Nam; có sự sùng bái tự nhiên, có Đạo, có Phật và có cả Nho. Trong lễ hội có rước lễ và rước văn. Người làng dinh kiệu tới nhà ông soạn văn tế, rước bản văn ra đền để chủ tế trịnh trọng đọc, điều  khiển các bô lão của làng làm lễ tế rước các vị thần làng.

Lễ hội chùa Hương là nơi hội tụ các sinh hoạt văn hóa dân tộc độc đáo như bơi thuyền, leo núi và các chiếu hát chèo, hát văn… Vào những ngày tổ chức lễ hội, chùa Hương tấp nập vào ra hàng trăm thuyền. Nét độc đáo của hội chùa Hương là thú vui ngồi thuyền vãn cảnh lạc vào non tiên cõi Phật.

Lễ hội Bính Ngọ 2026

Lễ hội chùa Hương là một trong những lễ hội lớn và kéo dài nhất Việt Nam. Trong suốt 3 tháng, du khách từ khắp nơi đổ về tham gia các hoạt động hành hương, lễ Phật, cầu an, cầu tài lộc. Không chỉ mang ý nghĩa tín ngưỡng, lễ hội chùa Hương còn gìn giữ và lan tỏa giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc.

Lễ khai hội chùa Hương năm Bính Ngọ diễn ra ngày 22/2 (mùng 6 tháng giêng) và kéo dài đến 11/5 (tức mùng 2 tháng giêng đến 25 tháng 3 năm Bính Ngọ).

Điểm mới 2026

Chủ đề xuyên suốt “An toàn – Thân thiện – Chất lượng”, lễ hội năm nay nâng cao trải nghiệm của du khách, đồng thời hướng tới phát triển bền vững, kết hợp bảo tồn giá trị văn hóa – lịch sử của di tích.

BTC áp dụng nhiều giải pháp chuyển đổi số như: Bán vé điện tử, kiểm soát vé bằng mã QR, lắp đặt camera AI và flycam dọc suối Yến để theo dõi và xử lý tình huống nhanh chóng.

Hệ thống mạng và wifi được mở rộng tại khu di tích giúp du khách tiện lợi hơn trong việc tra cứu, chia sẻ thông tin và sử dụng dịch vụ số.

Miễn phí gửi xe ôtô cho du khách (các loại ôtô dịch vụ và xe từ 10 chỗ trở lên) tại các bãi quy định, giúp giảm chi phí cho người dân và du khách.

Ban tổ chức tăng cường kiểm soát hoạt động phương tiện trên suối Yến như các đò xuất bến phải trang bị và bắt buộc du khách sử dụng áo phao, siết chặt quản lý hoạt động đò xuồng, không dùng xuồng máy để giữ không gian yên tĩnh.

Nhiều hoạt động kinh doanh lấn chiếm các di tích đã được giải tỏa, trả lại không gian rộng rãi, trang nghiêm cho khu di tích, tạo môi trường văn minh, lịch sự.

Các lực lượng phục vụ lễ hội được triển khai sớm, có mặt đầy đủ và phối hợp tại nhiều vị trí khác nhau nhằm đảm bảo trật tự, an toàn giao thông, vệ sinh môi trường, cứu hộ – cứu nạn và hướng dẫn du khách.

Giá vé 2026

Tuyến Hương Tích

Vé thắng cảnh và thuyền đò với người lớn: 230.000 đồng/người, vé ưu tiên: 170.000 đồng/người, vé trẻ em: 60.000 đồng/người

Tuyến Long Vân – Tuyết Sơn

Vé thắng cảnh: miễn phí cho mọi du khách

Vé thuyền đò: 85.000 đồng/người lớn, 50.000 đồng/trẻ em

Xe điện: 20.000 đồng/người/lượt

Cáp treo: 260.000 đồng/người lớn khứ hồi, trẻ em và ưu tiên/180.000 đồng khứ hồi. Vé một lượt: 180.000 đồng/người lớn, trẻ em và ưu tiên: 120.000 đồng

Di chuyển

Di chuyển từ trung tâm Hà Nội đến bến Đục (chùa Hương) mất khoảng hai tiếng, theo Quốc lộ 21C hoặc cao tốc CT01 và Quốc lộ 38. Du khách có thể lựa chọn nhiều phương tiện di chuyển khác nhau:

Xe máy: Phù hợp với du khách thích tự do di chuyển, ưa khám phá, giới trẻ. Thời gian di chuyển hơn hai tiếng.

Ôtô: Phù hợp với gia đình, nhóm khách, thời gian di chuyển khoảng 1 tiếng 30 phút.

Xe buýt: Tuyến 211 từ Mỹ Đình đến Tế Tiêu, sau đó đi xe ôm vào bến Đục.

Đi tour: Phù hợp nếu muốn trọn gói vé tham quan, vé thuyền, hướng dẫn viên.

Sau khi đến bến Đục, du khách sẽ đi đò khoảng một tiếng dọc suối Yến để vào các khu danh thắng chính.

Điểm đến tâm linh

Chùa Hương nổi tiếng với 4 tuyến tham quan chính, xuất phát từ bến Đục theo suối Yến, tập trung vào khu Hương Sơn để chiêm bái và vãng cảnh, bao gồm: tuyến Hương Tích (trung tâm), tuyến Thanh Sơn, tuyến Long Vân và tuyến Tuyết Sơn, với khoảng 20 điểm đền, chùa, động thờ Phật. Các điểm đến chính gồm có:

Bến Đục

Đây là điểm xuất phát đưa du khách vào hành trình trẩy hội và hành hương ở chùa Hương. Từ bến, người lái đò sẽ đưa du khách lướt trên suối Yến, nơi có khung cảnh sơn thủy hữu tình. Vào mùa lễ hội, bến Đục đông vui tấp nập cả ngày, từ tờ mờ sáng. Hành trình từ bến Đục dọc suối Yến giúp du khách cảm nhận sự giao hòa giữa thiên nhiên và tâm linh, được coi như khoảng lặng để “gột rửa muộn phiền” trước khi đặt chân tới động Hương Tích.

Suối Yến

Suối dài khoảng 4 km, uốn lượn giữa rừng, cánh đồng lúa, núi đá vôi. Cảnh sắc hai bên bờ thay đổi theo mùa. Bên trái là núi Phượng Hoàng và núi Đôi Chèo với hình dáng uốn lượn như một con trăn khổng lồ. Bên phải là núi Ngũ Nhạc, đền Trình, nơi du khách thắp hương, gửi gắm lời cầu nguyện đầu năm.

Đền Trình

Đền Thượng Quan, còn gọi là đền Trình, nằm cách bến Đục khoảng 500 m và là điểm dừng chân đầu tiên trên hành trình đến chùa Hương. Theo tín ngưỡng dân gian, trước khi vào sâu trong quần thể di tích, du khách cần “trình diện” tại đây. Nghi lễ này thể hiện lòng thành kính, là lời thỉnh cầu sự bình an và may mắn suốt hành trình chiêm bái.

Đền được xây dựng ngay dưới chân núi Ngũ Nhạc. Trong cuộc chiến tranh chống Pháp thế kỷ 20, đền đã bị phá hủy và được phục dựng lại vào năm 1992.

Chùa Thiên Trù

Đây thường là nơi diễn ra khai mạc lễ hội chùa Hương hàng năm. Chùa được khởi dựng vào cuối thế kỷ XV dưới triều vua Lê Thánh Tông, đến nay vẫn giữ nguyên vẻ cổ kính.

Kiến trúc chùa theo kiểu “Ngũ môn tam cấp”, (năm cửa, ba cấp sân). Từ cổng Tam quan, khách vào khoảng sân rộng, lát gạch chỉ, nơi đặt một đỉnh đồng cao gần 3 m. Hai bên Tam quan là gác chuông và gác trống tạo thế đối xứng cổ điển. Qua bảo thềm thứ nhất đến sân thứ hai, cao hơn một bậc, rồi đến bảo thềm thứ ba ở tầng cao nhất, tạo thành ba nấc thang dẫn khách vào không gian thanh tịnh của đất Phật.

Phía sau Tam Bảo là khu nhà thờ Tổ, điện Thánh Mẫu và gác tàng thư. Mỗi công trình đều kết nối với nhau bằng lối đi lát đá. Không gian nội điện chia làm nhiều gian.

Trong khuôn viên chùa còn có Bảo tháp Viên Công, công trình đặc biệt bằng đất nung cổ, được xây dựng để tưởng niệm Hòa thượng Viên Công, người đầu tiên có công khai sơn lập tự.

Chùa Giải Oan

Chùa nằm trên sườn núi Long Tuyền, cách động Hương Tích khoảng 2,5 km. Khuôn viên chùa gồm chính điện, Am Từ Vân, tòa Tam Bảo ở bên phải và Am Phật Tích ở bên trái. Trong khu Am có dấu chân Phật Bà in trên khối đá lớn, bên cạnh là một dải đá kéo dài xuống nước, như dòng thác nhỏ giữa núi rừng. Dưới chân núi là suối Giải Oan, chia thành chín khe nước nhỏ. Vào mùa mưa, nước chảy qua đá tạo âm thanh giống bản nhạc giữa thiên nhiên hoang sơ.

Động Hương Tích

Động Hương Tích là điểm đến chính của các đoàn hành hương. Nhìn từ xa, hang động có hình dáng giống con rồng đang mở miệng. Trên tường miệng động khắc dòng chữ Việt cổ: “Nam Thiên Đệ Nhất Động” (Động đẹp nhất trời Nam), có từ năm 1770. Bên trong, du khách sẽ được ngắm nhìn nhiều bức tượng Phật, Quan Thế Âm và các vị thần Phật khác được chế tác từ đá xanh, và hàng chục nghìn nhũ đá với nhiều hình thù kỳ lạ như: bầu sữa mẹ, đụn gạo, đụn tiền, núi cậu, núi cô, cây vàng, cây bạc…

Động Long Vân – chùa Cây Khế

Từ bến Long Vân, du khách leo lên độ cao khoảng 150 m để đến chùa Long Vân, sau đó tiếp tục đi một đoạn qua eo núi nữa tới động Long Vân. Động Long Vân có không gian rộng rãi, mát mẻ và thoáng đãng. Bên trong có một hang sâu là động âm, nhiều hình thù lạ. Khu vực Long Vân còn có động Hóa Thân (Thánh Hoá), chùa Cây Khế tạo nên quần thể thắng cảnh nằm giữa hai khu danh thắng Tuyết Sơn và Hương Tích.

Gọi là chùa Cây Khế vì nơi này có cây khế gần 300 năm tuổi. Theo người dân, do tác động của thời gian, cây khế 300 năm tuổi hiện không còn, nhưng từ vị trí gốc cây cổ đã đẻ nhánh thành hai cây con đang phát triển rất khỏe mạnh. Động Tự Tiên, động Thánh Hóa (sự hóa thân của thánh), động Người Xưa cách chùa Cây Khế khoảng 500 m, sâu vào rừng.

Động Tuyết Sơn – chùa Bảo Đài

Động nằm giữa núi nhưng đường đi lại khá dễ dàng. Động gây ấn tượng với du khách khi sở hữu nhiều nhũ đá mang hình thù độc đáo. Du khách có thể chọn đi đò trên dòng suối Tuyết Sơn hoặc theo đường bộ bằng ôtô. Đường thủy từ bến đò thôn Phú Yên đến chùa Bảo Đài dài 1,5 km, khung cảnh nên thơ với một bên là núi, một bên là cánh đồng lúa mênh mông. Vẻ đẹp yên bình này đã được chúa Trịnh Sâm gọi là “Kỳ Sơn Tú Thủy” (Núi nước đẹp lạ).

Thuyền cập bến Tuyết Sơn, du khách đi bộ khoảng 200 m sẽ thấy chùa Bảo Đài tọa lạc dưới chân núi. Chùa có khuôn viên khiêm tốn. Bước qua vài chục bậc thang, du khách sẽ tới chính điện, bên phải là hai cây ngọc lan cổ thụ 300 tuổi với nhánh cây khổng lồ tỏa thành nhiều thân nhỏ. Kiến trúc và cách bài trí tượng Phật bên trong chùa hiện vẫn được giữ gìn nguyên vẹn.

Chùa Thanh Sơn

Chùa Thanh Sơn – động Hương Đài được hình thành từ năm 1860 trên thế đất theo phong thủy là Phượng Hoàng ẩm thủy (chim Phượng Hoàng uống nước), nhìn ra vùng có nhiều gò đất kiểu “tam đăng chiếu nhất thư” (ba ngọn đèn chiếu vào một cuốn sách). Chùa Thanh Sơn nằm bên suối nước từ Thung Luôn chảy ra, cạnh là một động sâu vào lòng núi. Các nhà khảo cổ học đã phát hiện ra ở động này có nhiều hiện vật thời tiền sử. Trong động rất nhiều nhũ đá đẹp.

Lịch trình 1 ngày

Hành trình một ngày dành cho khách hành hương, xuất phát Hà Nội khoảng 6h, ăn trưa lúc 13h và trở về 19h.

– Đến bến Đục, gửi xe, mua vé thắng cảnh, vé đò và vé cáp treo (nếu chọn đi cáp treo).

– Tham quan đền Trình (Ngũ Nhạc Linh Từ).

– Ngồi đò trên Suối Yến vào khu vực chùa Thiên Trù

– Tham quan chùa Thiên Trù

– Lên động Hương Tích, tham quan, lễ Phật

– Ăn trưa

– Di chuyển xuống núi từ động Hương Tích

– Hoạt động tự do, như tham quan thêm một số điểm khác gần chùa Thiên Trù như: chùa Giải Oan, động Vân Long, động Tuyết Sơn…- Đi đò từ bến Thiên Trù ra lại bến Yến

– Mua quà đặc sản chùa Hương (mơ, củ mài, rau sắng…), trở về Hà Nội.

Các hoạt động khác

Ngoài hoạt động tâm linh, quần thể chùa Hương còn là điểm đến của nhiều hoạt động du lịch, trải nghiệm, mạo hiểm trong thời gian từ tháng 5 đến tháng 12 Âm lịch.

Chụp ảnh check in

Sau mùa lễ hội, chùa Hương vắng vẻ. Du khách còn có thể lưu lại khoảnh khắc tại các điểm check in nổi tiếng như suối Yến, chùa Thiên Trù và động Hương Tích. Khung cảnh sông nước hữu tình, kiến trúc cổ cùng không gian linh thiêng giúp du khách dễ có được những bức ảnh đẹp, vừa mang giá trị kỷ niệm, vừa thể hiện vẻ đẹp của chùa Hương.

Vào mùa hoa súng (mùa thu), suối Yến rực rỡ một màu hồng, thu hút nhiều nhiếp ảnh gia và người yêu thích chụp ảnh. Lưu ý, để có hoa súng đẹp nhất, du khách nên đến vào buổi sáng sớm. Còn tháng 10, du khách có thể tham quan rừng mơ cổ ở động Tuyết Sơn với hoa nở trắng.

Trekking

Trekking tuyến Long Vân là một trong 4 tuyến du lịch văn hóa đang được xã Hương Sơn khai thác. Sau khi chiêm bái chùa Long Vân, men theo con đường được định hình sẵn, du khách sẽ lên những bậc đá để khám phá cảnh sắc núi rừng Hương Sơn. Càng lên cao, cảnh đẹp càng đẹp, bao quát vẻ thôn quê yên bình. Đi sâu vào trong rừng, khung cảnh tĩnh lặng, không khí trong lành, dễ chịu, du khách sẽ được khám phá những thảm thực vật đa dạng hai bên lối đi.

Lưu trú

Chùa Hương không có các khách sạn lớn, chủ yếu là nhà nghỉ bình dân, nhà khách của ban quản lý hoặc nhà dân (homestay), chi phí dao động từ 200.000 đến 500.000 đồng một đêm, phù hợp cho người muốn nghỉ lại để chiêm bái sớm, tránh đông đúc.

Nhà nghỉ, nhà khách: Tập trung ở khu vực bến Đục. Đây là lựa chọn tiện lợi nhất, gần các nhà hàng và dễ dàng di chuyển xuống đò.

Homestay: Các hộ dân ở xã Hương Sơn cung cấp dịch vụ lưu trú. Ưu điểm là không gian thoáng đãng, thân thiện và hiểu rõ về văn hóa địa phương.

Lưu trú tại chùa: Nhóm khách đi hành hương có thể liên hệ trước với các nhà trọ trong khu vực chùa (khu vực động Hương Tích). Lựa chọn này phù hợp cho người đi theo đoàn hoặc cần sự tĩnh tại.

Đặc sản

Chè lam chùa Hương

Chè lam chùa Hương là đặc sản truyền thống tại khu danh thắng Hương Sơn, nổi bật với hương vị dẻo thơm của bột nếp, ngọt thanh của mật mía, bùi của lạc rang và vị cay ấm của gừng. Đây là món quà dân dã, tinh tế, thường được du khách mua về làm quà khi đến chùa Hương. Chè lam có màu nâu nhạt, dẻo như kẹo gôm, bên ngoài phủ một lớp bột nếp trắng mịn. Chè lam thường được thưởng thức cùng trà xanh nóng, thích hợp những ngày se lạnh hoặc dịp lễ Tết.

Bánh củ mài ngũ cốc

Bánh củ mài ngũ cốc chùa Hương là món đặc sản dân dã, nổi tiếng với hương vị giòn, ngọt thanh, thơm bùi. Thành phần chính của món ăn từ bột củ mài và các loại ngũ cốc tự nhiên. Bánh thường có hình tam giác nhỏ, phù hợp làm quà biếu hoặc ăn vặt, được bán phổ biến tại các quầy đặc sản chùa Hương.

Mơ chùa Hương

Mơ chùa Hương (hay mơ Hương Tích) là loại quả nhỏ, hạt bé, cùi dày, vị chua thanh dịu và mùi thơm đặc trưng. Mơ Hương Tích thường được thu hoạch vào tháng 3 Âm lịch, được ưa chuộng làm ô mai, ngâm đường hoặc rượu, giá trị dinh dưỡng cao, chất chống oxy hóa, tốt cho tim mạch, giải nhiệt mùa hè.

Khi mua, du khách nên chọn những quả nhỏ, màu vàng tươi, thịt cứng, tránh mua mơ to quả (thường là mơ lai) để đảm bảo hương vị.

Lưu ý

Du khách mặc trang phục kín đáo, lịch sự, đi giày thể thao để tiện leo núi.

Ăn uống để có thể lực tốt, nhất là khi bạn chọn đi bộ vì hành trình sẽ có nhiều đoạn dốc, bậc đá và thời gian di chuyển kéo dài.

Ngoài ra dịp lễ hội thường rất đông, khách hành hương lưu ý bảo quản tư trang.

Khách nên mang theo nước uống, đồ ăn nhẹ, nón mũ, kem chống nắng, tiền mặt vừa đủ, máy ảnh hoặc điện thoại sạc đầy.

Một ngày khám phá chùa Hương có thể kéo dài từ sáng sớm đến chiều muộn, với nhiều chặng di chuyển và thời tiết thay đổi thất thường.